Araştırma ne buldu?
Almanya'daki Nörodejeneratif Hastalıklar Merkezi (DZNE) bilim insanlarına göre, sağlıklı beslenmek biyolojik yaşlanmanın daha yavaş ilerlemesiyle ilişkili. Ekip, Akdeniz, Kuzey, bitki temelli ve DASH gibi 10 farklı beslenme biçimini inceledi. Sonuç şuydu: Hangisine ne kadar uyulduğuna bakıldığında, 10 diyetin hepsi daha yavaş biyolojik yaşlanmayla bağlantılı çıktı. Çalışma Nature Communications dergisinde yayımlandı. Bu bir ilişki bulgusudur; yani araştırma, belirli bir diyetin yaşlanmayı kesin olarak durdurduğunu kanıtlamıyor.
Biyolojik yaş nedir, nasıl ölçüldü?
Biyolojik yaş, kişinin kaç yıldır yaşadığını değil, vücudunun hücre düzeyinde ne kadar yaşlandığını gösteren bir ölçüdür. Araştırmacılar bunu kan örneklerindeki DNA metilasyonuna (DNA methylation) bakarak tahmin etti. Bu, DNA üzerindeki kimyasal değişikliklerin hücrelerin çalışmasını düzenlemesi demek. Bu değişiklikler yaşla birlikte öngörülebilir biçimde değiştiği için bilim insanları üç farklı epigenetik saat kullandı. Ekip, DNA'da yaklaşık 850.000 noktayı taramış; bu sayı çoğu önceki çalışmanın kabaca iki katı.
Kaç kişi incelendi?
Çalışma, beslenme bilgileri ve kan örnekleri alınan yaklaşık 7.500 kadın ve erkeği kapsadı. İlk analiz, Almanya'nın Bonn kentindeki DZNE Rheinland Çalışması'ndan (Rhineland Study) 6.470 katılımcıyla yapıldı. Bulgular daha sonra Potsdam'daki EPIC-Potsdam Çalışması'ndan 1.034 kişiyle ayrı olarak sınandı. Sonuçların başka bir grupta da doğrulanması bulguları güçlendiriyor. Yine de araştırma Almanya'daki katılımcılara dayanıyor.
Hangi diyet en iyisi?
Araştırmaya göre tek bir en iyi diyet yok. Bazı beslenme biçimlerinde ilişki daha güçlüydü, ama farklar mutlak değerde küçüktü. Araştırmacılardan Juliana Tavares'e göre asıl önemli olan büyük resim. Bir başka ilginç nokta: Diyetler farklı gıdalara ve hedeflere odaklandığı için, birine çok iyi uyan kişi bir başkasına düşük puan alabiliyor. Yani hemen herkes her ölçüte aynı anda uyan bir sağlıklı beslenen olmuyor. Ekip, farklı diyetlerin etkilediği biyolojik yolların yüzde 70'ten fazlasının ortak olduğunu da bildirdi; bunlar hücre yapısı, hücreler arası iletişim ve metabolizma gibi süreçler.
Diyetlerin farklı yönleri var mı?
Ortak yolların yanında bazı farklar da görüldü. Tansiyonu düşürmek için geliştirilen DASH diyeti kalple ilgili yollarla ilişkiliydi. Beyin sağlığını desteklemek için tasarlanan MIND diyeti ise hafıza ve bilişsel işlevlerle ilgili yollarla bağlantılıydı. Araştırmacılar bunun ileride kişiye özel beslenme önerileri için bir ipucu olabileceğini düşünüyor. Ancak bu şimdilik gelecekteki araştırmalara işaret ediyor, hazır bir tavsiye değil.
Viyana'da yaşayanlar için ne anlama geliyor?
Viyana'da yaşayan bir okur için en pratik mesaj şu: Mükemmel bir diyete ihtiyacın yok. Araştırmayı yöneten Prof. Monique Breteler'e göre bu bulgu cesaret verici, çünkü sağlıklı beslenmeyi kişisel ve kültürel tercihlere, bütçeye ve damak zevkine göre uyarlamaya imkân tanıyor. Yani kendi mutfağından vazgeçmeden, sağlıklı sayılan beslenme ilkelerine yaklaşmaya çalışabilirsin. Etkiler büyük değil ama ölçülebilir ve önleme açısından anlamlı olarak tanımlanıyor. Araştırmacılar daha yavaş yaşlanmanın demans ve kalp-damar hastalıkları gibi yaşa bağlı hastalık riskini azaltabileceğini söylüyor. Kaynak: ScienceDaily / DZNE. Sağlık sorunların için doktoruna danış.
Sık sorulan sorular
Yaşlanmayı yavaşlatan tek bir diyet var mı?
DZNE araştırmasına göre yok. İncelenen 10 beslenme biçiminin hepsi daha yavaş biyolojik yaşlanmayla ilişkili çıktı; aralarındaki farklar küçüktü.
Biyolojik yaşlanma nasıl ölçülüyor?
Araştırmacılar kan örneklerindeki DNA metilasyonuna, yani DNA üzerindeki kimyasal değişikliklere baktı. Bunun için üç farklı epigenetik saat kullandılar.
Bu araştırma kaç kişiyle yapıldı?
Yaklaşık 7.500 kişiyle. İlk analiz Bonn'daki Rheinland Çalışması'ndan 6.470 kişiyle yapıldı, bulgular EPIC-Potsdam'dan 1.034 kişiyle doğrulandı.
Temsilî görsel: Pixabay
