Üniversiteden girişim kurmak (spinoff) ne demek?
Spinoff ya da Ausgründung, bir üniversitede veya araştırma kurumunda geliştirilen bilgi ve fikirlerin yeni bir şirkete dönüşmesi demektir. Kaynak yazıya göre Avusturya'da bu konuyla ilgilenen okullar Entrepreneurship Center Network (ECN) çatısı altında bir araya geliyor. Ağ bugün 36 üniversite, uygulamalı bilimler yüksekokulu (Fachhochschule) ve araştırma kurumunu kapsıyor. Yani girişim fikri olan bir öğrenci ya da araştırmacı, okulunun bu ağın parçası olup olmadığına bakarak destek arayabilir.
Rakamlar ne söylüyor?
ECN'nin açıkladığı yeni verilere göre 2025'te partner okullarda 530 öğrenci girişimi ve akademik spinoff desteklendi. Bir yıl önce bu sayı 457 idi, yani yaklaşık yüzde 16'lık bir artış var. Konferans da büyüdü: Viyana'da 2021'de yapılan ilk toplantıya 25 ile 30 kişi katılırken, 2026'daki altıncı konferansa 80'den fazla kişi katıldı. Bu, Avusturya'da üniversite çevresindeki girişimcilik ilgisinin arttığını gösteriyor.
Viyana'da 13-14 Ekim'de neler konuşuldu?
Avusturya'daki yüksekokulların girişimcilik sorumluları 13 ve 14 Ekim'de Viyana Üniversitesi ile WU Wien'de bir araya geldi. Bu kez klasik sunumlar yerine strateji çalışması yapıldı. Küçük gruplar önce spinoff sürecindeki en büyük sorunları topladı, sonra istenen hedef durumu tarif etti ve buradan somut önlemler çıkardı. ECN kurucusu ve WU Entrepreneurship Center direktörü Rudolf Dömötör, bu çalışmanın bir eylem planına dönüşeceğini anlattı.
Girişimcilik sadece teknik alanlar için mi?
Innsbruck Üniversitesi'nden Sara Matt'a göre bugüne kadarki örnek girişimciler neredeyse tamamen MINT (matematik, bilişim, doğa bilimleri, teknik) alanından geliyor. Oysa parlak fikirlerin çoğu sosyal, beşeri ve kültür bilimlerinden de çıkabilir. Konferansta bu alanlar için SHAPE adı verilen yeni bir çerçeve tanıtıldı; SHAPE, sosyal bilimler, beşeri bilimler ve sanatları kapsıyor. Bu çerçeve, 2024'te teknik ve doğa bilimleri için hazırlanan modeli tamamlıyor. Matt ayrıca girişimci yeteneği olan herkesin sıfırdan şirket kurmak zorunda olmadığını, bazılarının mevcut bir işletmeyi devralabileceğini (Betriebsnachfolge) ya da var olan şirketlerde yenilik süreçlerini yürütebileceğini söylüyor.
Neden bütçe kesintileri endişe yaratıyor?
Dömötör'e göre üniversite bütçesinin önümüzdeki yıllarda nasıl şekilleneceği belli değil ve daha fazla para çıkması beklenmiyor. Asıl soru, tasarrufun köklü alanlarda mı yoksa henüz yeterince yerleşmemiş ve bütçe tartışmalarında güçlü bir lobisi olmayan bilgi aktarımı (Wissenstransfer) alanında mı yapılacağı. Matt, bazı üniversitelerde bu alandaki personelin azaltıldığını gözlemlediğini ve bunu yanlış bulduğunu belirtiyor. Ona göre uzun vadede bir ekonomi merkezi için yeniliğe kıyıp tasarruf etmek doğru karar değil. Sonbaharda bir fellowship ilanının yapılmaması da eleştirilen noktalardan biri.
Akademik kariyer mi, girişimcilik mi?
Matt'a göre bir araştırmacı için girişimci denemesine birkaç yıl ayırmak kolay değil; bu yüzden birçok kişi akademik kariyeri seçiyor. Konferansta tartışılan çözümlerden biri, araştırma amaçlı bir serbest dönem (Forschungsfreisemester). Amaç, "girişimcilik mi, araştırmacılık mı" kararının çok erken verilmek zorunda kalmaması. ECN'nin genel hedefi ise girişimciliğin akademik kariyerde eşdeğer bir yol olarak tanınması. Dömötör, üniversitenin yalnızca araştırma ve ders vermeyi mi, yoksa Third Mission denen topluma ve ekonomiye katkıyı da mı ödüllendirdiğini sorguluyor.
ECN ne talep ediyor, sırada ne var?
ECN, konferansın sonuçlarından bir eylem planı çıkarıp yıl sonunda yayımlamayı planlıyor. Plandaki ikinci ana başlık yasa koyuculara yönelik: Üniversite Yasası (Universitätsgesetz, UG) ve Yüksekokul Yasası (Fachhochschulgesetz, FHG) içinde spinoff'lar için net bir hukuki çerçeve isteniyor. Bunlara ek olarak fikri mülkiyet (IP) ve ortaklık payları için Avusturya genelinde ortak standartlar ile tüm öğrencilere girişimcilik eğitimi talep ediliyor. Ekonomi, Enerji ve Turizm Bakanlığı'ndan Devlet Sekreteri Elisabeth Zehetner topluluğun sorularını yanıtladı, ancak UG ve FHG değişikliklerinden sorumlu bakanlık Kadın, Bilim ve Araştırma Bakanlığı (Bundesministerium für Frauen, Wissenschaft und Forschung).
Viyana'da yaşayanlar için ne anlama geliyor?
Viyana'da okuyan ya da araştırma yapan biri, girişim fikri varsa okulundaki girişimcilik merkezine danışabilir; WU Wien'de WU Entrepreneurship Center bunlardan biri. Kaynak yazı, hangi okulda hangi desteğin verildiğini ayrıntılı vermiyor, bu yüzden güncel imkânları okulun kendi birimlerinden öğrenmek gerekir. Yeni çerçeve sayesinde sosyal, beşeri ve sanat alanında okuyanlar da girişimciliğin kendilerine açık bir yol olduğunu görebilir. Eylem planının ayrıntıları yıl sonunda yayımlanacak; o zamana kadar bütçe tartışması ve yasa değişikliği talepleri sonuçlanmış değil. Kaynak: brutkasten.
Sık sorulan sorular
Entrepreneurship Center Network (ECN) nedir?
ECN, Avusturya'da 36 üniversite, uygulamalı bilimler yüksekokulu ve araştırma kurumunu bağlayan bir ağdır. Üniversitelerden doğan girişimleri ve spinoff'ları desteklemeye odaklanır.
Avusturya'da üniversitelerde kaç girişim desteklendi?
ECN'nin verilerine göre 2025'te partner okullarda 530 öğrenci girişimi ve akademik spinoff desteklendi. Bir önceki yıl bu sayı 457 idi.
ECN'nin eylem planı ne zaman yayımlanacak?
ECN, konferanstan çıkan eylem planını yıl sonunda yayımlamayı planlıyor. Planda akademik kariyerde girişimciliğin tanınması, UG ve FHG'de hukuki çerçeve, ortak IP standartları ve girişimcilik eğitimi yer alıyor.
SHAPE çerçevesi kimleri kapsıyor?
SHAPE, sosyal bilimler, beşeri bilimler ve sanatları kapsıyor. Bu alanlardaki spinoff'lar için hazırlanan çerçeve, 2024'te teknik ve doğa bilimleri için geliştirilen modeli tamamlıyor.
Temsilî görsel: Pixabay
