Viyana'daki okul davasında ne oldu?
Viyana'da bir okulda yaşanan olay tartışma yarattı. Federal İdare Mahkemesi (Bundesverwaltungsgericht) kararına göre bir öğrenci akıllı gözlüğünü sınıfta takabilecek. Karara göre öğrencide dikkat eksikliği bozukluğu var ve gözlüğün gerekli olduğunu gösteren bir doktor raporu sunmuş. Ayrıca gözlükle kayıt yaptığı da kanıtlanamamış.
Akıllı gözlük almak ve takmak yasal mı?
Kısaca özetlersek: Avusturya'da bu gözlükleri satın almak ve takmak şu anda tamamen yasal. Asıl sınır, fotoğraf çekme ve film kaydetme konusunda başlıyor. Bu alan şimdiden sıkı kurallara bağlı.
Hangi durumlarda ceza gündeme gelir?
Ceza hukuku özellikle hassas alanları koruyor. Hukukçulara göre 2021'den beri Ceza Kanunu'nun (StGB) 120a maddesi, izinsiz mahrem bölge görüntüsü almayı suç sayıyor. Örneğin gözlük kamerasıyla birinin eteğinin altını hedef alarak çekmek, altı aya kadar hapis ya da para cezası getirebilir. Mikrofon da önemli: 120. madde ses kayıt ve dinleme cihazlarının kötüye kullanımını yasaklıyor. Kafede yan masadaki özel bir sohbeti kaydedip WhatsApp grubunda paylaşmak suç olabilir. Konuşmanın tarafı olsanız bile kaydı izinsiz başkalarına iletmek aynı sonucu doğurabilir.
Korunan alanların dışında kayıt yapılırsa ne olur?
Bu durumda ceza hukuku devreye girmese de medeni hukuk ve veri koruma hukuku devrede. Herkesin kendi görüntüsü üzerinde hakkı var. Bir kişinin haklı çıkarlarını ihlal eden fotoğraf veya videoların yayımlanması yasa dışı olabilir. Mağdurlar durdurma ve tazminat davası açabilir. Genel Veri Koruma Tüzüğü'ne (DSGVO) göre yalnızca yayımlama değil, kaydı almak bile veri koruma açısından önem taşıyabilir. Bu durum, somut duruma göre kamusal alanda da geçerli. Uzmanlara göre kişinin kaydedilmeme beklentisi ne kadar yüksekse, onun çıkarı o kadar ağır basıyor. Şikâyet için Veri Koruma Kurumu'na (Datenschutzbehörde) başvurulabilir.
Kaydedildiğinizi fark etmezseniz?
Kuralların işlemesi, ilgililerin suç duyurusunda bulunmasına, dava açmasına ya da şikâyet etmesine bağlı. Sorun şu ki insanlar çoğu zaman kaydedildiğini bilmiyor. Gözlüklerde bir kayıt ışığı var, ancak eleştirmenlere göre ışık koşullarına göre fark etmek zor olabiliyor. Ayrıca özellikle yaşlılar gibi birçok kişi akıllı gözlüğün ne olduğunu bilmiyor. Almanya'da bu nedenlerle genel yasak uzun süredir tartışılıyor. Erişilebilirlik için gözlük kullananlara istisna tanınabileceği belirtiliyor. Avusturya'da siyaset şimdilik genel yasak konusunda temkinli.
Sık sorulan sorular
Avusturya'da akıllı gözlük takmak yasak mı?
Hayır. Akıllı gözlük satın almak ve takmak şu anda tamamen yasal. Sınırlar fotoğraf ve video kaydında başlıyor.
Akıllı gözlükle kayıt yapmak ne zaman suç olabilir?
Mahrem bölgenin izinsiz görüntülenmesi (StGB 120a) ya da özel konuşmanın izinsiz kaydedilmesi ve paylaşılması (StGB 120) suç sayılabilir. Hapis ya da para cezası gündeme gelebilir.
İzinsiz kaydedildiğimi düşünürsem ne yapabilirim?
Yayımlanan görüntüler için durdurma ve tazminat davası açılabilir. Ayrıca veri koruma hukuku kapsamında Veri Koruma Kurumu'na (Datenschutzbehörde) şikâyet edebilirsiniz.
