Çocuğun baktığı yüzler ruh hali hakkında ipucu verebilir mi?
Binghamton Üniversitesi'nin (Binghamton University, State University of New York) yeni araştırmasına göre, bir çocuğun gözünün hangi yüzde oyalandığı depresyonla ilgili ipuçları taşıyabilir. Araştırmacılar depresyonun, çocukların mutlu ya da üzgün yüz ifadelerine ne kadar dikkat ettiğini etkileyebileceğini düşünüyor. Ancak bu örüntü her çocukta aynı değil. Aile geçmişi önemli bir rol oynuyor gibi görünüyor. Bu yazıda araştırmanın bulgularını, Viyana'da çocuk yetiştiren aileler için anlaşılır biçimde özetliyoruz. Bunlar ilk bulgulardır ve kesin hükümler olarak okunmamalıdır.
Araştırma nasıl yapıldı?
Araştırmacılar 242 çocuğu ve annelerini iki yıl boyunca takip etti. Katılımcılar altı ayda bir değerlendirmeye alındı. Her ziyarette çocuklara ekranda yüz çiftleri gösterildi. Yüzlerden biri nötr ifadeliydi, diğeri mutlu, üzgün ya da kızgın bir duygu taşıyordu. Göz izleme (eye tracking) teknolojisi, çocuğun hangi yüze ve ne kadar süre baktığını ölçtü. Kaynağa göre bu, çocuklarda depresif belirtilerle dikkat örüntülerinin zaman içinde birbirini nasıl öngördüğüne bakan ilk çalışma.
Daha önce bilinenler neydi, bu çalışma neyi değiştiriyor?
Önceki araştırmalar depresyonu üzgün yüzlere daha fazla dikkatle ilişkilendirmişti. Fakat bu bağlantılar genelde zayıf kalmıştı. Bilim insanları, dikkat yanlılığının depresyona mı yol açtığını yoksa depresyonun sonucu olarak mı geliştiğini bilmiyordu. Yeni çalışma, depresif belirtilerle dikkat örüntülerinin zaman içinde birbirini nasıl etkilediğini izleyerek bu soruya yaklaşmaya çalıştı.
Ailesinde depresyon öyküsü olan çocuklarda ne görüldü?
Annesinde majör depresif bozukluk (major depressive disorder) öyküsü bulunan çocuklarda, belirtiler arttıkça üzgün yüzlere dikkat de arttı. Araştırmacı Brandon Gibb'e göre, zaten risk altında olan çocuklar kendi depresyon belirtilerini yaşadıkça dikkatlerini çevrelerindeki üzücü şeylerden çekmekte zorlanıyor. Araştırmacı Kelly Gair ise bir olasılığı dile getiriyor: Annesinin üzgün yüz ifadelerine daha çok maruz kalan çocuklar için bu ifadeler daha belirgin hâle geliyor olabilir. Bu bir açıklama önerisi, kanıtlanmış bir sonuç değil.
Annesinde depresyon öyküsü olmayan çocuklarda tablo nasıl?
Annesinde depresyon öyküsü olmayan çocuklarda farklı bir örüntü ortaya çıktı. Belirtiler arttığında bu çocuklar üzgün yüzlere daha çok bakmadı, bunun yerine mutlu yüzlere daha az dikkat etti. Gibb bunu, depresyon deneyiminin koruyucu bir faktörü, yani mutlu yüzlere gösterilen dikkati aşındırması olarak yorumluyor. Kısacası bazı çocuklarda üzüntüyü görmezden gelmek zorlaşırken, bazılarında olumlu işaretler dikkat çekmez hâle gelebiliyor.
Aileler bu bulgulardan ne çıkarabilir?
Bu çalışma ebeveynlere bir teşhis aracı vermiyor; çocuğun bakışlarına bakarak depresyon tespit edilemez. Yine de çocukların duygusal işaretlere farklı tepki verebileceğini bilmek, aile içi iletişimde bilinçli olmaya yardımcı olabilir. Çocuğunuzun ruh halinde süregelen bir değişiklik fark ederseniz, bunu sakin biçimde konuşmak ve bir uzmandan destek almak mantıklı bir adımdır. Kaynak metin belirli bir müdahale ya da Avusturya'ya özgü bir kurum önermiyor, biz de bu konuda bilgi uydurmuyoruz.
Araştırma bundan sonra nereye gidecek?
Araştırmacılar çocukları ergenlik döneminde de takip ediyor. Ergenlik, birçok genç için depresyon riskinin arttığı bir dönem. Amaç, erken dikkat örüntülerinin ileride depresyon tanısı alma olasılığıyla ilişkili olup olmadığını görmek. Çalışma, Journal of Psychopathology and Clinical Science dergisinde yayımlandı. Bilim insanları gelişim sürecindeki kırılganlıkları erken yakalayarak önleme stratejilerini geliştirmeyi umuyor. Kaynak: ScienceDaily / Binghamton University. Sağlık sorunların için doktoruna danış.
Sık sorulan sorular
Temsilî görsel: Pixabay
