Bu araştırma neyi inceledi?
Araştırma, uykunun yalnızca kaç saat sürdüğüne değil, hangi evrelerden oluştuğuna da baktı. Çin'deki Capital Medical University'den Shengzhi Sun ve meslektaşlarının hazırladığı çalışma 17 Eylül 2026'da PLOS Medicine dergisinde yayımlandı. Ekip, UK Biobank adlı büyük sağlık veri tabanındaki 95.559 katılımcının bilgilerini inceledi. Katılımcılar yedi gün yedi gece boyunca bileğinde hareket ölçen bir cihaz taşıdı. Böylece uyku, kişilerin kendi hatırladığına göre değil, ölçülen verilere göre değerlendirildi. Araştırmacılara göre bu önemli, çünkü insanların kendi bildirdiği uyku süresi çoğu zaman ölçülen uykuyla pek örtüşmüyor.
Uykunun evreleri neden önemli?
Uyku tek parça değil; REM, derin uyku ve hafif uyku olmak üzere evrelere ayrılıyor. Araştırmada bu evreler, toplam uyku süresi, uykuya daldıktan sonra uyanık kalınan süre ve geceden geceye değişen uyku düzensizliği hesaplandı. Katılımcılar ortalama 8,9 yıl boyunca takip edildi ve sağlık kayıtları bin 'den fazla hastalık sonucuyla karşılaştırıldı. Yani çalışma yalnızca bir iki hastalığa değil, çok geniş bir yelpazeye baktı. Bu yaklaşım, uykunun sağlıkla bağlantısını tek bir hastalık üzerinden değil, genel tablo olarak görmeyi sağladı.
REM uykusu hangi hastalıklarla ilişkilendirildi?
Araştırmaya göre daha fazla REM uykusu, 83 hastalığın daha düşük riskiyle ilişkilendirildi. Bunların arasında kalp yetmezliği, demans ve Parkinson hastalığı var. Yazarlar bu karşılaştırmayı REM süresindeki 47,6 dakikalık artış üzerinden yaptı. Risk oranları kalp yetmezliği için 0,74, demans için 0,54, Parkinson için 0,20 olarak bildirildi. Bu sayılar, REM'i daha fazla olan grupta bu hastalıkların daha az görüldüğünü gösteriyor. Ancak bu bir ilişki; REM uykusunun bu hastalıkları engellediği anlamına gelmez.
Derin uyku ve düzensiz uyku ne anlatıyor?
Daha fazla derin uyku, yedi durumun daha düşük riskiyle bağlantılı bulundu; bunların arasında tip 2 diyabet ve majör depresyon var. Diğer tarafta, geceden geceye değişen düzensiz uyku ve uykuya daldıktan sonra uzun süre uyanık kalmak, anksiyete ve madde kullanım bozuklukları gibi birçok durumun daha yüksek riskiyle ilişkilendirildi. Kaynağa göre Çin'de yapılan başka bir ankette katılımcıların yalnızca yüzde 26'sı düzenli bir uyku programı olduğunu söylemiş. Düzen, yani her gece benzer saatlerde yatmak, araştırmanın dikkat çektiği başlıklardan biri.
Kaç saat uyku en düşük riskle ilişkili?
Toplam uyku süresinde en düşük risk, birçok durum için 6 ile 8 saat arasında toplandı. Yazarlar, sonuçların özellikle orta yaşlı ve yaşlı yetişkinler için 6-8 saatlik uykuyu sağlık açısından koruyucu bir aralık olarak desteklediğini söylüyor. Süre ile hastalık riski arasındaki ilişki düz bir çizgi değil; 86 hastalık grubunda doğrusal olmayan bir ilişki görüldü ve bunların 69'unda en düşük risk 6-8 saat aralığındaydı. Yani hem çok az hem de bu aralığın dışındaki uyku, riskin yükseldiği bölgelere işaret edebiliyor. Araştırmanın genel mesajı, sürenin ve düzenin birlikte önemli olduğu.
Beş saatten az uyumak neden dikkat çekti?
Günde beş saatten az uyuyanlar, araştırmada en yüksek klinik kırılganlığı gösteren grup oldu ve 37 durumda riskin arttığı görüldü. Kaynak makale, Çin'de yapılan bir ankette ortalama uykunun 6,97 saat olduğunu, ancak katılımcıların yüzde 23'ünün altı saatten az uyuduğunu da aktarıyor. Bu rakamlar Çin'e ait; Viyana'daki okurlar için doğrudan bir ölçü değil. Yine de iş, ev ve aile temposu içinde uykunun ikinci plana atılabildiğini düşünürsek, bu sonuçlar uykuyu birlikte konuşmak için iyi bir başlangıç olabilir.
Bu sonuçlara nasıl bakmalı?
Bu çalışma gözlemsel bir araştırma; yani uyku düzeninin hastalık riskini doğrudan belirlediğini kanıtlamıyor, yalnızca bir ilişkiyi ortaya koyuyor. Katılımcılar orta yaşlı ve yaşlı yetişkinlerden oluşuyor ve veriler UK Biobank'tan geliyor. Bu yüzden sonuçları kesin bir kural gibi okumamak gerekir. Yazarlar yine de 6-8 saatlik uykunun birçok hastalığın riskini azaltabileceğini ve sağlığı koruma çalışmalarına yeni bakış açıları sunduğunu belirtiyor. Evde uyku düzeni hakkında konuşmak, herkesin kendi ritmini fark etmesine yardımcı olabilir. Sağlık sorunların için doktoruna danış.
Sık sorulan sorular
Kaç saat uyumak sağlık açısından en iyi görünüyor?
Araştırmaya göre birçok hastalık için en düşük risk 6 ile 8 saatlik uyku aralığında görüldü. Yazarlar bu aralığı özellikle orta yaşlı ve yaşlı yetişkinler için koruyucu bir sağlık unsuru olarak değerlendiriyor.
REM uykusu hastalıkları engelliyor mu?
Hayır, bunu söylemek mümkün değil. Çalışma gözlemsel olduğu için daha fazla REM uykusunun 83 hastalığın daha düşük riskiyle ilişkili olduğunu gösteriyor, ancak doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor.
Beş saatten az uyumak neden riskli görülüyor?
Araştırmada günde beş saatten az uyuyanlarda 37 durumun riskinin arttığı görüldü. Bu, bir ilişki olarak bildirildi ve kesin bir neden-sonuç anlamına gelmiyor.
Temsilî görsel: Pixabay
