47 yıllık araştırma neyi inceledi?
Karolinska Institutet'te yürütülen araştırma, İsveç Fiziksel Aktivite ve Kondisyon çalışmasının (SPAF) bir parçası. Araştırmacılar 1958 doğumlu, rastgele seçilmiş 427 kadın ve erkeği 16 yaşından 63 yaşına kadar izledi. Daha önceki birçok çalışma farklı yaştaki insanları tek bir anda karşılaştırıyordu. Burada ise aynı kişiler yıllar boyunca tekrar tekrar ölçüldü. Bu, her insanın kendi gelişimini görmeyi sağladığı için önemli bir fark. Sonuçlar Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle dergisinde 2025'te yayımlandı.
Vücut hangi yaşta en güçlü oluyor?
Araştırmaya göre aerobik kondisyon ve kas dayanıklılığı genellikle 26 ile 36 yaş arasında en yüksek seviyesine çıkıyor. Düşüş 30'lu yaşların ortasında başlıyor. Zıplamak, merdiven çıkmak ve hareketliliği korumak için gerekli olan patlayıcı kas gücü gibi bazı yetenekler ise daha da erken zirve yapıyor. Düşüş başta hafif ilerliyor, yaş ilerledikçe hızlanıyor. 63 yaşına gelindiğinde ölçülen performans, zirve değerlere göre ortalama yüzde 30 ile 48 arasında azalmış. Örüntü kadınlarda ve erkeklerde benzer görülmüş.
Düzenli spor yapanlar da güç kaybeder mi?
Evet, araştırmaya göre aktif kalan insanlarda da performans yaşla birlikte azalıyor. Ancak egzersiz, yeteneklerin ne kadar korunduğunu belirgin biçimde etkiliyor. Yetişkinlikte fiziksel olarak aktif hale gelen katılımcıların fiziksel kapasitesi yaklaşık yüzde 5 ile 10 arasında artmış. Gençlik yıllarında aktif olanlar da yetişkinlikte daha iyi kondisyon, dayanıklılık ve kas gücü koruma eğiliminde. Çalışmanın baş yazarı Maria Westerståhl'a göre harekete başlamak için asla geç değil; hareket düşüşü yavaşlatabiliyor ama tamamen durduramıyor.
35 yaşında herkes birden zayıflıyor mu?
Hayır. Orta 30'lardaki zirve bir nüfus ortalamasını anlatıyor, herkesin o yaşta birden zayıfladığı anlamına gelmiyor. Kaynağa göre insanlar ortalamaların düşmeye başladığı yaştan sonra da antrenmanla kendi kondisyonunu ve gücünü artırabilir. Yani 35 yaş bir son değil, hareketin değerinin arttığı bir dönüm noktası olarak okunabilir.
Vücut neden güç kaybediyor?
Bilim insanları bunun nedenini hâlâ araştırıyor. Kas hücrelerindeki, sinir sistemindeki ve enerji üretme yeteneğindeki değişikliklerin payı olabileceği düşünülüyor. Hücrelerde besinleri enerjiye çeviren mitokondrilerin işleyişindeki değişiklikler de bir etken olabilir. Zamanla kaslar kütle kaybedebiliyor ve büyüme ile onarım sinyallerine daha az yanıt verebiliyor. Daha ileri kas kaybı, kas gücü ve kütlesinin azaldığı, günlük işleri zorlaştırabilen sarkopeni (Sarcopenia) durumuna katkıda bulunabilir. Araştırmacılar şimdi bu düşüşün arkasındaki mekanizmaları arayacak.
Kondisyonun kalp ve damar sağlığıyla ilişkisi var mı?
Aynı İsveç grubuyla yapılan 2026 tarihli takip çalışması Scientific Reports dergisinde yayımlandı. 34 ve 52 yaşlarında aerobik kondisyonu daha iyi olanların 63 yaşında atardamar sertliği daha az görülmüş. Bu ilişki obezite, sigara ve tansiyon gibi bazı risk faktörleri hesaba katıldıktan sonra da sürmüş. Yine de sonuçlar, iyi kondisyonun sertleşmeyi doğrudan önlediğini kanıtlamıyor; yalnızca orta yaşlarda kondisyonu korumanın ileri yaşlara uzanan faydaları olabileceğini düşündürüyor.
Viyana'da yaşayanlar için bu ne anlama geliyor?
Kaynak Avusturya'ya özgü bir veri ya da kurum vermiyor; bulgular İsveç'teki bir gruba dayanıyor. Yine de Viyana'da çalışan, vardiyalı çalışan ya da çocuklarına bakan biri için çıkarılabilecek mesaj şu: araştırmaya göre hareket etmeye başlamak için geç değil. 30'lu ve 40'lı yaşlardakiler için yürüyüş, merdiven çıkmak ya da kondisyon çalışmak gibi düzenli hareket alışkanlıkları faydalı olabilir. Bunlar genel çıkarımlardır, kişisel tavsiye değildir. Sağlık sorunların için doktoruna danış.
Sık sorulan sorular
Vücut kaç yaşında güç kaybetmeye başlıyor?
Karolinska Institutet'in 47 yıllık araştırmasına göre kondisyon ve kas dayanıklılığı ortalama olarak 30'lu yaşların ortasında, yaklaşık 35 yaş civarında düşmeye başlıyor. Bazı yetenekler, örneğin patlayıcı kas gücü, daha erken zirve yapıyor.
Düzenli spor yaşa bağlı güç kaybını durdurur mu?
Araştırmaya göre durdurmuyor ama yavaşlatıyor. Yetişkinlikte aktif hale gelenlerin fiziksel kapasitesi yaklaşık yüzde 5 ile 10 arasında artmış.
35 yaşından sonra spora başlamak için geç mi?
Hayır. Çalışmanın baş yazarı Maria Westerståhl harekete başlamak için asla geç olmadığını söylüyor. Kaynağa göre insanlar ortalamaların düşmeye başladığı yaştan sonra da kondisyonlarını ve güçlerini geliştirebilir.
Temsilî görsel: Pixabay
