Viyana'da yetişkinler için eğitim: sonradan diploma, Berufsreifeprüfung ve diploma denkliği - Bizim Viyana | Viyana ve Avrupa'daki Türklerin Haber Platformu

Viyana'da yetişkinler için Pflichtschulabschluss, Berufsreifeprüfung, Studienberechtigungsprüfung, akşam okulu, WAFF ve AMS desteği, Nostrifizierung.

Viyana’da yetişkinler ortaokul diplomasını (Pflichtschulabschluss) ücretsiz kurslarla sonradan alabilir, Berufsreifeprüfung veya Studienberechtigungsprüfung ile üniversite yolunu açabilir. Türkiye’de alınmış diplomaların tanınması için ise amaca göre Nostrifizierung, Berufsanerkennung veya ENIC NARIC Austria değerlendirmesi kullanılır.

Bu rehber, okulu yarıda bırakmış, Avusturya’ya yetişkin yaşta gelmiş ya da meslek değiştirmek isteyen herkes için yolları, destekleri (AMS, WAFF) ve ilk adımı atabileceğiniz ücretsiz danışmanlık yerlerini topluyor.

Hangi durumda hangi yol? Genel tablo

Hedef	Yol	Kimler için?	Sonuç
Ortaokul diploması	Pflichtschulabschluss-Lehrgang	16 yaş üstü, 8./9. sınıf diploması olmayanlar	Mittelschule diplomasına denk belge
Tam Matura	Berufsreifeprüfung (BRP)	Çıraklık, BMS veya belirli mesleki eğitim bitirenler	Genel üniversite hakkı
Belirli bir bölüm	Studienberechtigungsprüfung (SBP)	Belirli yaş ve ön eğitim şartını taşıyanlar	Sadece seçilen bölüm(ler)de okuma hakkı
Matura (okul yoluyla)	Abendschule / Externistenreifeprüfung	Çalışan yetişkinler	AHS veya BHS Matura’sı
Meslek diploması	AMS eğitimleri, sonradan çıraklık sınavı	İş arayanlar, deneyimli çalışanlar	Lehrabschluss / sertifika
Yurt dışı diploma tanınması	Nostrifizierung, Berufsanerkennung, Bewertung	Türkiye’de veya başka ülkede diploma almış olanlar	Avusturya’da resmî tanınma

Pflichtschulabschluss: Ortaokul diplomasını sonradan almak

Avusturya’da birçok meslek eğitimi, kurs ve iş için Pflichtschulabschluss (zorunlu okul diploması, 8. sınıf düzeyi) gerekir. Bunu okulda alamayanlar, Initiative Erwachsenenbildung kapsamında devlet ve eyaletler tarafından finanse edilen kurslarla ücretsiz olarak sonradan alabilir.

Kimler için: Genellikle 16 yaş ve üstü, Avusturya’da yaşayan ve 8./9. sınıf diploması olmayanlar.
İçerik: Almanca (iletişim ve toplum), İngilizce, Matematik, meslek yönlendirme ve seçmeli alanlar (örneğin sağlık ve sosyal, doğa ve teknik).
Süre: Kursa ve kişinin ön bilgisine göre genellikle bir ila iki yıl.
Viyana’da kurs sağlayıcılar: VHS Wien (Wiener Volkshochschulen), BFI Wien, Interface Wien ve diğer tanınmış kurumlar. Almancası henüz yeterli olmayanlar için önce Basisbildung (temel eğitim) kursları vardır.
Sınavlar okul ortamında, devletçe tanınan bir sınav komisyonu önünde yapılır.

Kayıt için Bildungsberatung Wien veya kursu veren kurumun danışmanlığına başvurulabilir. Dışarıdan sınava girmek (Externistenprüfung) de mümkündür, ancak hazırlıklı olmak gerekir.

Berufsreifeprüfung (BRP): Meslekten Matura’ya

Berufsreifeprüfung, bir mesleki eğitimi tamamlamış kişilerin tam Matura hakkı kazanmasını sağlar. Bu sınavla üniversite, Fachhochschule ve Pädagogische Hochschule’ye başvurulabilir; ayrıca kamu sektöründe Matura isteyen pozisyonlar için de geçerlidir.

Kimler girebilir?

Çıraklık bitirme sınavını (Lehrabschlussprüfung) geçmiş olanlar.
En az üç yıllık bir BMS diploması olanlar.
Sağlık ve hemşirelik meslekleri gibi belirli yasal meslek eğitimlerini bitirenler.
Yasada sayılan diğer mesleki eğitim türlerini tamamlayanlar.

Sınavın bölümleri

Almanca (yazılı ve sözlü)
Matematik
Bir yaşayan yabancı dil (genellikle İngilizce)
Meslekle ilgili bir uzmanlık alanı (Fachbereich)

Bölümler ayrı ayrı ve farklı zamanlarda geçilebilir. Hazırlık kursları Viyana’da VHS Wien, BFI Wien, WIFI Wien ve başka kurumlarda verilir. Çıraklar için “Lehre mit Matura” kapsamında hazırlık ücretsizdir; yetişkinler için kurs ücretleri WAFF veya AMS tarafından belirli şartlarla desteklenebilir.

Studienberechtigungsprüfung (SBP): Belirli bir bölüm için hak

Matura veya BRP’si olmayan ama belirli bir bölümde okumak isteyen yetişkinler, üniversite veya FH’nin yaptığı Studienberechtigungsprüfung’a girebilir. Bu sınav yalnızca seçilen bölüm veya bölüm grubunda okuma hakkı verir, genel Matura yerine geçmez.

Başvuru şartları arasında yaş sınırı ve ilgili alanda önceden eğitim veya iş deneyimi bulunur. Kesin şartlar üniversiteye ve bölüme göre değişir; ilgili kurumun SBP sayfası kontrol edilmelidir.
Sınav genellikle Almancada bir kompozisyon ve bölüme göre belirlenen zorunlu ve seçmeli derslerden oluşur.
Hazırlık kursları VHS Wien gibi yetişkin eğitimi kurumlarında verilir.

Akşam okulu (Abendschule) ve dışarıdan Matura

Çalışan yetişkinler için Viyana’da devlet okulu düzeyinde akşam programları vardır. Bu okullar “Schulen für Berufstätige” olarak adlandırılır ve genellikle modüler (dönemlik) bir yapıdadır.

Abendgymnasium: AHS Matura’sına götürür.
BHS für Berufstätige: Örneğin akşam HAK veya akşam HTL; Matura ve meslek diploması verir.
Kolleg: Matura’sı olanların başka bir alanda BHS meslek diploması alması için.
Externistenreifeprüfung: Okula düzenli gitmeden, kendi hazırlanarak bir okulda sınav komisyonu önünde Matura’ya girmek.

Devlet okulu olan akşam okulları ücretsizdir; hazırlık kursları ise ücretli olabilir. Kayıt dönemleri ve kabul şartları için okulların sitelerine veya Bildungsdirektion für Wien’e bakın.

Mali destek: WAFF ve AMS

WAFF (Wiener ArbeitnehmerInnen Förderungsfonds)

WAFF, Viyana Belediyesi’nin çalışanlara yönelik eğitim fonudur. Viyana’da yaşayan ve çalışan kişilerin meslekî eğitimlerini, kurs ücretlerini ve sonradan diploma almalarını belirli şartlarla destekler. Öne çıkan programlar:

Chancen-Scheck: Belirli kurs ve eğitimler için eğitim çeki.
Sonradan diploma alma (Lehrabschluss, Berufsreifeprüfung gibi) için destek ve danışmanlık.
WAFF Beratungszentrum für Beruf und Weiterbildung: Ücretsiz eğitim ve kariyer danışmanlığı.

Destek tutarları, şartlar ve programlar zaman zaman değiştiği için başvurmadan önce waff.at’ta güncel bilgileri kontrol edin ya da danışmanlık randevusu alın.

AMS eğitimleri

AMS’ye iş arayan olarak kayıtlı kişiler, danışmanlarıyla birlikte kurs ve meslek eğitimlerine katılabilir. Kurs ücreti AMS tarafından ödenir; kurs süresince işsizlik maaşı yerine veya yanında geçim desteği (DLU) ödenebilir.
Facharbeiter-Intensivausbildung (FIA): Yetişkinlerin hızlandırılmış biçimde çıraklık diploması almasını sağlar.
Kompetenzcheck ve Almanca kursları: Yeni gelenler için yetkinlik tespiti ve dil eğitimleri.
Fachkräftestipendium: Belirli meslek alanlarında (örneğin sağlık, bakım) uzun süreli eğitimler için AMS’nin aylık desteği. Şartlar ve tutar için AMS’ye danışın.
Bildungskarenz’in yerini 2026’dan itibaren yeni Weiterbildungszeit modeli almıştır; çalışanlar için güncel şartları AMS’den öğrenin.

Önemli: AMS destekleri her zaman bireysel karar gerektirir. Kursa kendiniz kaydolmadan önce AMS danışmanınızla konuşun; aksi halde kurs ücreti karşılanmayabilir.

Türkiye’den gelen diplomaların tanınması

Avusturya’da yurt dışında alınmış bir diplomanın tanınması tek bir işlem değildir. Hangi yolun gerektiği, diplomayla ne yapmak istediğinize bağlıdır:

Ne istiyorsunuz?	İşlem	Nereye başvurulur?
Avusturya’da okumaya devam etmek	Üniversitenin kendi kabul değerlendirmesi	İlgili üniversite / FH
Lise diplomasını Avusturya okul diplomasına denk saydırmak	Nostrifizierung (okul diploması)	BMBWF / Bildungsdirektion
Üniversite diplomasını Avusturya diplomasına denk saydırmak (örneğin hekimlik, hukuk, öğretmenlik için)	Nostrifizierung (yükseköğretim)	Benzer bölümü olan Avusturya üniversitesi
Düzenlenmiş bir meslekte çalışmak (örneğin hemşirelik, eczacılık)	Berufsanerkennung	Meslek için yetkili makam
İş başvurusu için diplomanın açıklanması	Bewertung (değerlendirme)	ENIC NARIC Austria (BMFWF)
Türkiye’de alınmış meslek eğitimini çıraklık diploması olarak tanıtmak	Gleichhaltung	Bundesministerium (Wirtschaft) / WKO

Nostrifizierung için genellikle orijinal diploma, not dökümü (transkript), ders içerikleri, yeminli Almanca çeviriler ve kimlik belgesi istenir. Avusturya diplomasından eksik kalan dersler için ek sınavlar istenebilir.
Ücretler ve süreler kuruma göre değişir; başvurudan önce ilgili kurumdan bilgi alın.
Viyana’da ücretsiz yol gösterici: AST Wien (Anlaufstelle für Personen mit im Ausland erworbenen Qualifikationen). Türkçe danışmanlık imkânı için önceden sorun.
Resmî bilgi portalı: anerkennung.gv.at. Burada hangi diplomanın hangi işlemle tanınacağını adım adım bulabilirsiniz.
Viyana’da yeni gelenler için ayrıca StartWien ve Bildungsberatung Wien ücretsiz yönlendirme yapar.

İlk adım: Ücretsiz danışmanlık

Bildungsberatung Wien: Eğitim yolları, kurslar ve destekler hakkında tarafsız ve ücretsiz danışmanlık; birçok dilde.
WAFF Beratungszentrum: Çalışanlar ve iş arayanlar için kariyer ve eğitim danışmanlığı.
AMS BIZ (Berufsinfozentrum): Meslek bilgisi, testler ve kurs arama.
AST Wien: Yurt dışı diplomalar ve tanınma.
Arbeiterkammer Wien: Çalışanların eğitim hakları ve AK Bildungsgutschein gibi üyelere özel destekler.

Sık sorulan sorular

Pflichtschulabschluss kursu ücretli mi?

Initiative Erwachsenenbildung kapsamında tanınmış kurumlarda verilen Pflichtschulabschluss kursları katılımcılar için ücretsizdir. Kontenjanlar sınırlı olabileceğinden erkenden başvurmak gerekir.

Türkiye’deki lise diplomamla Viyana’da üniversiteye gidebilir miyim?

Başvurabilirsiniz. Üniversite diplomanızı inceler; denk görülmezse ek sınavlar isteyebilir. Almanca okunan bölümler için dil belgesi de gerekir. Bunun için genellikle ayrıca Nostrifizierung yaptırmanız gerekmez.

Berufsreifeprüfung ile Matura arasında fark var mı?

Hak bakımından hayır: Berufsreifeprüfung, AHS veya BHS Matura’sı gibi genel üniversite hakkı verir. Fark, sınava giden yol ve sınavın meslekî bir uzmanlık bölümü içermesidir.

Çalışırken diploma almak için izin alabilir miyim?

Çalışanlar için eğitim izni modelleri vardır (2026 itibarıyla Weiterbildungszeit). Şartlar ve destek miktarı için AMS’ye, işverenle anlaşma konusunda Arbeiterkammer Wien’e danışın.