İş hayatında büyük bir hata yapan kişi ne yaşar?
Ciddi bir iş hatası yapan kişi çoğu zaman önce utanç, yalnızlık ve kaygı hisseder. The Guardian'da yazan Gaby Hinsliff, bu duyguyu cerrah ve yazar Gabriel Weston'ın anlattıklarıyla örnekliyor. Weston bu yaz ameliyathanede bir hata yaptığını, ardından başlayan soruşturma sırasında kendini "utanmış, yalnız ve gerçekten gergin" hissettiğini açıkça paylaştı. Yani hatayı yapan kişi yalnızca işini değil, iç huzurunu da riske atıyor. Bu rehber, kaynak yazıdaki fikirleri Viyana'da çalışan okurlarımız için sadeleştirerek anlatıyor.
Gabriel Weston'ın açık sözlü paylaşımı bize ne öğretiyor?
Weston, Britanya sağlık sisteminde (NHS) çalışan, saygın bir cerrah. Yaşadığı olay, yazıda "asla olmaması gereken olay" (never event) olarak anılıyor; yani süreç doğru işliyorsa yaşanmaması gereken bir durum. Weston bu olayı sosyal medyada ve bir bülten platformunda anlattı. Kendi sözlerine göre konuşma nedeni, işvereninden yeterli destek görmediğini düşünmesiydi. Ameliyat listesinin fazla yüklü olduğunu söylemiş ve listenin hafifletilmesini istemişti; şimdi bunun yapıldığını belirtiyor. Yazara göre bu örnek, çoğu insanın açıkça konuşmaya cesaret edemediği bir sürece ışık tutuyor. Paylaşımlara gelen tepkiler de onun yalnız olmadığını gösteriyor.
Utanç neden hatadan ders çıkarmayı zorlaştırıyor?
Yazının en güçlü iddiası şu: Hatadan ders çıkarmayı engelleyen şey utançtır. Hinsliff'e göre utanç, insanların hatayı örtbas etmesine ve meslektaşlarının birbirini kollamasına yol açıyor. Her büyük kamu skandalından sonra yapılan incelemeler hatalardan ders alınmasını öneriyor, ama bir sonraki skandalda aynı tablo tekrarlanıyor. Yazara göre utanç hayatları mahvedebiliyor, hatta bazen sonlandırıyor. Bu yüzden yazar, kendi hatasını dürüstçe inceleyip başkalarının yararına paylaşan insanlara anlayış gösterilmesi gerektiğini savunuyor. Utançsızlığın kötü bir ün taşıdığını da ekliyor; bazı hatalarda affetmek fazla bir beklenti olabilir.
Tek bir hata hayatını tanımlamak zorunda mı?
Yazıda anlatılan ikinci örnek, terörle mücadele alanında çalışan üst düzey bir devlet memuru olan Richard Jackson'ın hikâyesi. Jackson, eve götürdüğü rutin evrakların arasına yanlışlıkla iki gizli belge koymuş. Hatayı fark edince belgeleri sessizce geri götürmeye çalışmış, ama onları trende unutmuş. Belgeler bulunup bir habercinin eline geçince büyük bir güvenlik skandalı çıkmış ve Jackson işini kaybetmiş. Yazar, bu tür hataların çoğunlukla yorgun veya baskı altındaki, o güne kadar sorumlu davranmış insanların başına geldiğini söylüyor. Ayrıca burada hatanın kendisi kadar, hatayı fark ettikten sonra yapılan tercihin de ağırlaştırıcı olabildiği görülüyor.
Zor bir dönemde kendine nasıl destek olabilirsin?
Jackson, BBC Radio 4'te yayımlanan bir programda, fırtınanın ortasındaki insanlar için üç öneri paylaşmış. Birincisi, karanlık düşünceleri kafandan çıkarmak için onları yazmak ya da birine anlatmak. İkincisi, insanların sana söylediği güzel sözleri bir yere not etmek. Üçüncüsü, hayatının tek bir hatayla tanımlanmasına izin vermemek. Bunlar tıbbi tavsiye değil, bir kişinin kendi deneyiminden çıkardığı pratik fikirler. Kendini çok kötü hissediyorsan güvendiğin biriyle konuşmak önemli. Sağlık sorunların için doktoruna danış.
Viyana'da yaşayanlar için bu ne anlama geliyor?
Kaynak yazı Britanya'daki örnekleri anlatıyor ve Avusturya'ya özgü bir kurum ya da kural içermiyor. Yine de mesaj evrensel: Viyana'da hastanede, fabrikada, şantiyede, ofiste ya da kendi işinde çalışan herkes bir gün hata yapabilir. Hata sonrası ilk tepki saklanmak olabilir, ama yazının önerdiği yol dürüstlük. Dilin ya da sistemin yabancı geldiği durumlarda konuşmak daha da zor olabilir; yine de sorunu zamanında dile getirmek, büyümesini önlemenin en akıllı yolu gibi görünüyor. Avusturya'daki çalışma kurallarının ayrıntıları için bu yazı yeterli değil; gerektiğinde yetkili kurumlardan bilgi almak gerekir.
Hata yaptıktan sonra hangi adımlar atılabilir?
Yazıdaki fikirlerden yola çıkarak şu adımlar öne çıkıyor. Önce hatayı gizlemeye çalışma; Jackson'ın hikâyesi, hatayı saklama çabasının durumu nasıl ağırlaştırabildiğini gösteriyor. Sonra ne olduğunu sakin kafayla anlamaya çalış ve nerede yanıldığını bul; Weston'ın kaygısı da tam olarak bunu çözemeyince başlamıştı. Yükün fazla olduğunu düşünüyorsan, Weston gibi iş yükünün azaltılmasını iste. Duygularını yaz ya da güvendiğin biriyle paylaş. Son olarak tek bir hatanın seni tanımladığını düşünme; yazar da Weston'ın saygın bir cerrah olmaya devam ettiğini vurguluyor. İş arkadaşlarına ve yöneticilere düşen görev ise hata yapanı yargılamak yerine, nedenini birlikte anlamaya yardım etmek.
Sık sorulan sorular
İş yerinde ciddi bir hata yaptığımda ilk ne yapmalıyım?
Kaynak yazıya göre hatayı örtbas etmeye çalışmak durumu daha kötü hale getirebilir. Dürüst olmak, ne olduğunu anlamaya çalışmak ve destek istemek öne çıkan yaklaşımlar.
Hatalardan utanmak neden sorun yaratıyor?
Yazar Gaby Hinsliff'e göre utanç, insanların hatadan ders çıkarmasını engelliyor ve örtbas etme davranışını tetikliyor. Bu yüzden dürüstçe konuşan kişilere anlayış gösterilmesi gerektiğini savunuyor.
Tek bir hata kariyerimi bitirir mi?
Kaynakta bir devlet memurunun hatası yüzünden işini kaybettiği anlatılıyor. Aynı kişi, hayatın tek bir hatayla tanımlanmaması gerektiğini söylüyor. Kendini çok yıpranmış hissediyorsan doktoruna danış.
