Avusturya'da işsizlik kimlerde ne kadar arttı?
Avusturya'da işsizlik 43 aydır art arda yükseliyor. AMS istatistiğine göre Ekim 2026'da kadınlarda işsizlik bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,3 arttı, erkeklerde ise yüzde 1,3 geriledi. Bütün gruplar arasında en sert artış engelli kişilerde görüldü: yüzde 14,5.
Engelli kişilerdeki artış ani mi oldu?
Engelli kişilerdeki işsizlik artışı ani bir patlama değil, yıl boyunca süren bir eğilim. 2026'da artış Ocak ayında yüzde 13,9 ile Ağustos ayında yüzde 18,2 arasında seyretti. Son yılların en yüksek seviyesi Nisan 2020'de görüldü: o dönemde bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 24,6 daha fazla engelli kişi işsiz olarak kayıtlıydı.
Neden önce engelli kişiler etkileniyor?
Sendikalar Birliği'nin (ÖGB) Chancen Nutzen Büro'su başkanı Patrick Berger, bunun tesadüf olmadığını söylüyor. Berger'e göre engelli kişilerin işsizlik rakamları ekonomik durumun bir göstergesi: ekonomi kötü gidince ilk zarar görenler onlar oluyor. Aynı grup, ekonomi toparlandığında da bundan en son yararlananlar arasında.
Engelli kişiler gerçekten işten çıkarılamaz mı? (Kündigungsschutz)
Engelli kişilerin 'çıkarılamaz' olduğu Berger'e göre mutlak bir efsane. Koruma (Kündigungsschutz) yalnızca işverenin tek taraflı fesih durumunda geçerli ve bu durumda önce engelli komisyonunun (Behindertenausschuss) onay vermesi gerekiyor. Karşılıklı anlaşmayla sona erdirmeye karşı koruma yok; Berger, kişilerin buna zorlandığı durumların sık yaşandığını anlatıyor. Koruma, bir işletmede çalışmanın dördüncü yılından sonra devreye giriyor. Engel çalışma sırasında ortaya çıkarsa altı ay sonra, iş kazasında ise hemen başlıyor.
Hangi kesintiler durumu zorlaştırıyor?
Berger, kuruluşlara ve engelli kişilere doğrudan verilen desteklerin şu anda ciddi biçimde kısıldığını söylüyor. Engelli kişiler için hareketlilik desteği (Mobilitätszuschuss) yarıya indirildi. İşe katılımı finanse eden Ausgleichstaxfonds'ta da düzenleme yapıldı; Çalışma Bakanı Korinna Schumann bunu gelir ile gider arasındaki farkı kapatmak için yaptıklarını açıkladı. Ayrıca işletmelerin yüzde 76'sı engelli kişi çalıştırmak yerine telafi vergisini (Ausgleichstaxe) ödemeyi tercih ediyor.
Viyana'da yaşayanlar için bu ne anlama geliyor?
Kaynakta Viyana'ya özel bir veri yok; rakamlar Avusturya geneli için verilmiş. Engelli bir yakını olan ya da kendisi engelli olan aileler için mesaj net: iş kaybı riski artmış durumda ve fesih sözleşmesini imzalamadan önce danışmak önemli. Berger'e göre toparlanmanın ne zaman geleceği öngörülemiyor; hatta durumun önce daha da kötüleşebileceğini düşünüyor. Hangi kuruma başvurulacağı kaynakta belirtilmedi.
Sık sorulan sorular
Avusturya'da engelli kişilerde işsizlik ne kadar arttı?
AMS istatistiğine göre Ekim 2026'da engelli kişilerde işsizlik bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 14,5 arttı. 2026'da artış yüzde 13,9 ile yüzde 18,2 arasında seyretti.
Engelli kişiler Avusturya'da işten çıkarılamaz mı?
Hayır, bu bir efsane. Koruma yalnızca işverenin tek taraflı feshinde geçerli ve önce engelli komisyonunun onayı gerekiyor. Karşılıklı anlaşmayla sona erdirmeye karşı koruma yok.
Engelli kişilerde fesih koruması ne zaman başlıyor?
Koruma normalde işletmede çalışmanın dördüncü yılından sonra geçerli. Engel çalışma sırasında ortaya çıkarsa altı ay sonra, iş kazasında hemen başlıyor.
Temsilî görsel: Pixabay
