Çocuğu olmayan yaşlı çiftler ileride kime güvenecek?
Kırk yıldan uzun süredir evli, yetmişli yaşların sonundaki bir çift, The Guardian gazetesinin Ask Annalisa Barbieri köşesine yazdı. Çiftin çocuğu olmadı; yazara göre denedikleri tedavinin başarısız olması onları derinden sarsmıştı. Eşi Asyalı ve İngiltere'de akrabası yok. Kendi akrabaları ise hem uzakta yaşıyor hem de gerektiğinde destek verebilecek durumda değil. Arkadaşları benzer yaşta olduğu için onların da kendi sorunları var. Çift şimdilik makul ölçüde sağlıklı ve hayat boyu kendi kendine yeten bir birim olarak yaşamış. Yine de yakında yardıma ihtiyaç duyacakları günün yaklaştığını görüyorlar.
Bu sorun neden sadece onların sorunu değil?
Mektup sahibi, bu durumun pek çok insanın başına geldiğini ama neredeyse hiç konuşulmadığını düşünüyor. Köşe yazarı da bunun giderek büyüyen bir sorun olduğunu söylüyor ve herkese uyacak sihirli bir çözümü olmadığını açıkça kabul ediyor. Yazıda ayrıca insanların artık eskisi gibi akrabalarının yakınında, geniş aile düzeninde yaşamadığı vurgulanıyor. Üstelik akrabalar bazen insanı hayal kırıklığına da uğratabiliyor. Yaşlılara yönelik bakım hizmetlerinin zorlandığı da mektupta dile getiriliyor. Yazı İngiltere bağlamında kaleme alınmış; Avusturya hakkında bilgi içermiyor. Yine de ailesi başka ülkede kalan Viyana'daki okurlar için sorular benzer olabilir.
Yaşlanırken duygusal tarafla nasıl baş edilir?
Psikanalitik psikoterapist ve Tavistock Relationships'in yöneticisi Andrew Balfour, mektubu özerkliği ve gençlik bağımsızlığını yitirme korkusunun çok dokunaklı bir ifadesi olarak değerlendiriyor. Uzun süre kendi içinde bir bütün gibi yaşamış bir çiftin bunu kaybetmeyi düşünmesinin kaygı verici olacağını söylüyor. Balfour'a göre ileri yaşın kayıpları, daha eski kayıpları ve kaygıları da yeniden canlandırıp toplam kayıp hissini büyütebilir. Çocuk sahibi olma umudu taşımış biri için bu, olabilecek başka bir hayatı düşünmeye de yol açabilir. Balfour'un önerisi, benzer noktadaki başka insanlarla bağ kurmak. Amaç mutlaka bir vekil bulmak değil; aynı kaygıları paylaşanlarla yalnız olmadığını hissetmek.
Kalıcı vekâlet (LPA) nedir, kaç kişiye verilebilir?
Pratik tarafta ilk adım, bugünkü ihtiyaçlarla ileride olabilecek ihtiyaçları birbirinden ayırmak. Köşe yazısına göre kalıcı vekâlet (lasting power of attorney, LPA) iki türlü olabiliyor: biri sağlık, diğeri mali konularda karar yetkisi veriyor. Birine bu yetkiyi vermek ciddi bir iş olduğu için acele edilmemeli. Estate planning uzmanı hukukçu Gary Rycroft, istenen sayıda vekil atanabildiğini anlatıyor. Birden fazla vekil iyi bir fikir, çünkü hiçbir kişi tek başına söz sahibi olmuyor. Çoğu kişi en fazla dört vekil seçiyor. Bu bilgiler İngiltere'deki sisteme ait; Avusturya'daki karşılığı yazıda anlatılmıyor.
Eşler birbirini vekil olarak atayabilir mi?
Rycroft, çiftin ikisinin de aynı anda yardıma ihtiyaç duymasının çoğu zaman gerçekleşmediğini belirtiyor. Bu nedenle başlangıç olarak eşlerin birbirini vekil atamasını öneriyor. Böylece eş olmanın ötesinde, onun deyişiyle daha güçlü bir statü kazanılıyor. Bir diğer seçenek, avukat gibi bir profesyoneli vekil yapmak. Bu kişi ücret ister; ancak zamanla güvenilen biri çıkarsa, tek vekil yapmak istemeseniz bile onunla birlikte görev yapabilir. Yine de Rycroft bunun karmaşık bir alan olduğunu ve uzman hukuki destek gerektirdiğini hatırlatıyor.
Hangi kaynaklar yol göstericidir?
Yazıda üç kaynak öneriliyor. Age UK, yaşlanmayla ilgili birçok kaygı için başvurulabilecek bir kuruluş; kişinin işlerinin ayrıntılarını kaydedebileceği, ücretsiz indirilebilen LifeBook adlı bir belge sunuyor. Alzheimer's Society, daha kişisel bilgileri yazmak için daha basit olan This Is Me formunu veriyor. Macmillan ise yaşam vasiyeti (living will) hazırlama konusunda tavsiyeler sunuyor. Bunların hepsi İngiltere'deki kuruluşlar. Avusturya'daki benzer hizmetler hakkında yazıda bilgi yok; bu konuda uzman bir hukukçuya danışmak gerekir.
Viyana'da yaşayanlar için ne anlama geliyor?
Çocuğu olmayan, çocukları uzakta yaşayan ya da ailesi başka ülkede kalan Viyana'daki okurlar için bu yazı bir düşünme listesi sunuyor. Önce bugünkü ihtiyaçlarınızı ve ileride olabilecekleri ayırın. Sonra güvenebileceğiniz kişileri yazın; eşinizle başlayıp zamanla başkalarını eklemeyi düşünebilirsiniz. Önemli bilgilerinizi bir yerde kayıt altına almak da yazıdaki önerilerden biri. Benzer durumdaki insanlarla konuşmak yalnızlık hissini azaltabilir. Avusturya'daki vekâlet kuralları ve başvuru yerleri yazıda geçmediği için henüz açıklanmadı; bu konuda uzman bir hukukçudan destek almak gerekir. Sağlık sorunların için doktoruna danış.
Sık sorulan sorular
Çocuğu olmayanlar yaşlılık için neyi planlamalı?
The Guardian'daki yazıya göre önce bugünkü ihtiyaçlar ile ileride olabilecek ihtiyaçlar ayrılmalı. Ardından sağlık ve mali konularda karar verecek güvenilir kişiler ve kalıcı vekâlet düşünülmeli.
Kalıcı vekâlet (LPA) için kaç vekil seçilebilir?
Yazıdaki hukukçuya göre istenen sayıda vekil atanabilir. Birden fazla vekil iyi bir fikir, çünkü kimse tek başına yetkili olmuyor; çoğu kişi en fazla dört vekil seçiyor. Bu bilgi İngiltere sistemi için geçerli.
Güvenilecek kimse yoksa vekil kim olabilir?
Yazıya göre eşler başta birbirini atayabilir. Avukat gibi bir profesyonel de atanabilir ama ücret ister. Bu karmaşık alan için uzman hukuki destek gerekir.
Temsilî görsel: Pixabay
