Favoriten adını nereden aldı?
Favoriten adı, bir saraydan türeyen sokak hattından gelir. Semt, Linienwall'ın (bugünkü Gürtelstraße) dışında kalan Favoritenlinie'nin adını taşır. Bu hattın adı da Schloss Favorita'ya, yani bugünkü Theresianum'a dayanır. Yani semtin adı, bugünkü yoğun yaşamla ilgisi olmayan bir saray adından doğmuştur. Wien Geschichte Wiki'ye (Stadt Wien) göre isim zinciri böyle ilerliyor.
Favoriten ne zaman ve nasıl kuruldu?
Favoriten, 1874'te Viyana'nın 10. semti olarak kuruldu. Yeni semt, Linienwall'ın dışında kalan Wieden (4. semt) bölgelerinden, Margareten ve Landstraße'nin küçük parçalarından ve Inzersdorf, Oberlaa ile Unterlaa köylerinden oluşturuldu. Kaynağa göre süreç 1873'te başladı: Johann Steudel 3 Mart 1873'te ayrı bir semt kurulması için başvurdu, belediye meclisi 18 Temmuz'da olumlu karar verdi. Sınırlar 22 Mayıs 1874'te belirlendi ve 27 Eylül 1874'te Aşağı Avusturya valiliğinin (Niederösterreichische Statthalterei) onayı geldi. Güney Demiryolu hattının eski semt Wieden'e karşı bir set gibi durması da bağımsızlık isteğini güçlendirmiş.
Favoriten eskiden nasıl bir yerdi?
Favoriten bölgesi yüzyıllarca bağlar ve tarlalar arasında dağınık çiftlik evlerinden ibaretti. Laaer Berg çevresinde Roma döneminde bile yerleşim vardı; Unterlaa'da bir Roma çiftliği ve erken Orta Çağ'dan kalma bir kilise bulunuyor. Wienerberg üzerinden geçen yol, Orta Çağ'da Kärnten, Venedik ve Trieste'ye uzanan uzun mesafe ticaret yoluydu. Semtin en eski anıtı ise 15. yüzyıldan kalma Spinnerin am Kreuz'dur. 19. yüzyılın ortasına kadar semtte kapalı bir yerleşim yoktu.
Demiryolu ve sanayi semti nasıl değiştirdi?
1840'lı yıllarda demiryolu inşası Favoriten'in kaderini değiştirdi. Güney Demiryolu 1841'den, Raaber Bahn 1846'dan beri çalışıyordu ve yerleşim hızla arttı. Sanayi tesisleri gelince bölgenin şehircilik değeri düştü; sanayi işçilerinin ödeyebileceği kiralarla yaşadığı ucuz, düşük standartlı konutlar yapıldı. 1868 ile 1872 arasında inşaat çok hızlandı, 1873 borsa çöküşüyle aniden durdu. 1873'te bölge 386 evde yaklaşık 25.800 kişiye ulaşmıştı, ama idari olarak hâlâ Wieden ve Margareten'e bağlıydı.
Semt kuruluşundan sonra hangi yapılar ortaya çıktı?
Semt kurulduktan sonra Favoriten'in bugünkü çehresini oluşturan birçok yapı Birinci Dünya Savaşı'na kadar inşa edildi. Bunların arasında Keplerkirche (1872-1876), Antonkirche (1896-1901), semt belediye binası (1881/1882), Kaiser-Franz-Joseph-Spital (1891), Wasserturm (1898), Wöchnerinnenheim Lucina (1901) ve Preyer'sche Kinderspital (1905) var. Ulaşımda da at tramvayı 30 Mayıs 1873'te çalışmaya başladı; 1900'lerin başında üç elektrikli tramvay hattı semti şehir merkeziyle bağladı.
Viyana'da yaşayanlar için bu ne anlama geliyor?
Favoriten'de yaşayan ya da çalışan biri için bu tarih, semtin bir işçi ve göç semti olarak şekillenmesinin arka planını gösterir. Semt, sanayi ve demiryolu sayesinde büyüdü ve işçilerin karşılayabileceği kiralarla yaşadığı bir yer oldu. Kaynakta Türklere özel bir bilgi yoktur; ama bugün semtte gezerken Spinnerin am Kreuz, Wasserturm ya da Laaer Berg gibi yerleri bu tarihle birlikte görebilirsiniz. Liesingbach'ın 1951 selinden sonra 1956'ya kadar taş yatağa alınması da semt tarihinin bir parçasıdır.
Favoriten siyasi olarak nasıl bir geçmişe sahip?
Favoriten 31 Mayıs 1900'de Jakob Reumann'ı ilk sosyal demokrat milletvekili olarak belediye meclisine gönderdi. 4 Mayıs 1919'dan beri meclis sosyal demokrat çoğunluğa sahip; Favoriten de 1934-1945 arası hariç hep sosyal demokrat semt başkanıyla yönetildi. Nazi döneminde Brown-Boveri, Ankerbrot fabrikası, Steyr ve tramvay deposu gibi işyerlerinde direniş hücreleri oluştu; yüzün üzerinde Favoritenli komünist ve sosyal demokrat direnişçi Nazi terörüne kurban gitti.
Sık sorulan sorular
Favoriten Viyana'nın kaçıncı semti?
Favoriten, Viyana'nın 10. semtidir. 1874'te Linienwall'ın dışında kalan bölgelerden kuruldu.
Favoriten adı nereden geliyor?
Ad, Favoritenlinie'den gelir. Bu hattın adı da Schloss Favorita'dan, yani bugünkü Theresianum'dan türemiştir.
Favoriten'in yüzölçümü ne kadar?
Favoriten bugün 31,83 kilometrekarelik bir alana sahiptir. Semt Favoriten, Inzersdorf Stadt, Oberlaa Land, Oberlaa Stadt, Rothneusiedl ve Unterlaa'dan oluşur.
Favoriten'in en eski anıtı hangisi?
Semtin en eski anıtı, 15. yüzyıldan kalma Spinnerin am Kreuz'dur.
Temsilî görsel: Pixabay
