Hofburg tam olarak nerede ve bugün ne işe yarıyor?
Hofburg, Viyana'nın 1. bölgesinde Michaelerplatz'tan MuseumsQuartier'a, Ballhausplatz'tan Albertina'ya uzanan bir saray kompleksidir. Tek bir bina değil, yüzyıllar içinde genişleyen bir yapılar topluluğudur. Bugün Avusturya Federal Cumhurbaşkanı'nın (Bundespräsident) makamı burada bulunuyor, ayrıca çok sayıda müze ve kurum da bu komplekste yer alıyor. Kaynağa göre uzun süre yalnızca "Burg" yani kale diye anılmış, "Hofburg" adı 18. yüzyılın ikinci yarısında yaygınlaşmaya başlamış.
Hofburg'un ilk hali neydi?
Hofburg'un çekirdeği, 1230'lu yıllarda, Babenberg hanedanının hâkimiyetinin sonlarında kurulan bir kaledir. Bu kalenin kalıntıları bugün hâlâ Schweizerhof'un duvarlarında saklı. Kale, 1200 civarında yapılan şehir surunun stratejik bir noktasını güçlendiriyordu. Düşmanlar bu bölgede surun önünde kolayca mevzilenebildiği için burada bir kale planlanmış olması muhtemel. Kaynağa göre kale, hükümdarı yalnızca dış tehditlerden değil, gerektiğinde şehir halkından da koruyordu. Ayrıca Kohlmarkt'ın uzantısında Widmertor'dan geçen yolun yanına inşa edildi; yani ulaşım da yapının gelişiminde belirleyici oldu.
Hofburg'u kurduğu sanılan kişi neden değişti?
1980'lere kadar kalenin kurucusu olarak, 1275 civarı yazılı kaynaklara dayanarak Bohemya Kralı II. Ottokar Přemysl gösteriliyordu. 1985/1986'da Schatzkammer'in bugünkü girişindeki yapı çalışmaları sırasında 1230'lu yılların tipik biçimini taşıyan mazgal pencereleri bulundu ve bu görüş sarsıldı. Bugünkü yapı araştırması, kalenin başlangıcını 13. yüzyılın ikinci çeyreğine tarihliyor. Bu dönem için üç hükümdar akla geliyor: Babenberg Dükü VI. Leopold, oğlu Savaşçı II. Friedrich ve İmparator II. Friedrich.
Hofburg Avrupa'nın kuzeyindeki ilk kale miydi?
Kaynağa göre Hofburg, Alplerin kuzeyindeki ilk Kastellburg'dur. Dört köşe kuleli, kare planlı bir ova kalesi olan bu tip, o zamana kadar yalnızca İtalya'daki yapılarda görülüyordu. Bu nedenle mimari biçim, Staufer hanedanından İmparator II. Friedrich'i yapıtın sahibi olarak işaret ediyor. Kaynakta anlatıldığına göre imparatorun adamları 1236/1237 kışında Viyana'yı ele geçirdi ve Aralık 1239'da şehir geri alınana kadar kaldı. İmparator 1237'de dört ay Viyana'da bulundu ve şehri bir Staufer güç merkezine dönüştürmek istemiş görünüyor. II. Ottokar'ın kaynaklarda kurucu diye geçmesi ise inşaatın ilk evresini tamamladığı biçiminde yorumlanıyor.
Habsburglar Hofburg'a ne zaman yerleşti?
Hofburg'da düzenlenen en eski belge, Habsburglu Kral I. Rudolf'un 14 Şubat 1279 tarihli belgesidir. Kaynak bunu, hükümdarın burada oturduğuna dair bir işaret sayıyor. Aynı dönemde Am Hof'taki dük sarayı ise darphane (Münzstätte) olarak kullanılmaya başlandı. Sonrasında I. Albrecht 1287/1288'den itibaren gösterişli bir şato kilisesi (Burgkapelle) yaptırdı ve dört köşe kule süslendi; bu süslemelerde Fransa'ya bağlanan uluslararası modalar izlendi.
Orta Çağ'da Hofburg nasıl büyüdü?
Orta Çağ'da Hofburg adım adım genişledi. IV. Rudolf, 1356'da batı kulesindeki çocuk odasında bir Allerheiligenkapelle kurdurdu. Burgkapelle ise V. Albrecht döneminde bugünkü biçimiyle yeniden yapıldı ve 1425'te kutsandı; içindeki Madonna tablosu, Hofburg'un günümüze ulaşan en eski donanım parçası olarak anılıyor. III. Friedrich ise 1458'de Cillier avlusunu satın aldı, 1480'den itibaren 12.000 metrekareden büyük bir zevk bahçesi (Lustgarten) yaptırdı. Viyanalılar 1462'de imparatoru kendi kalesinde kuşattığında, bahçe tarafı top ateşine açık kalmıştı. Aynı dönemde Stephanskirche'ye 600 metre uzunlukta ahşap bir geçit planlandı, ancak tamamlanmadı ve I. Maximilian tarafından yıktırıldı.
Rönesans döneminde Hofburg nasıl değişti?
I. Ferdinand 1521'de yönetimi devraldı. 1529'daki ilk Osmanlı Viyana kuşatması kaleye bazı hasarlar verdi, ancak asıl olarak tüm şehrin surlarının yetersiz olduğunu gösterdi. Kaynağa göre 1531/1532'de Widmertor'un önünde İtalyan modeliyle Burgbastei yapıldı; sonradan "Spanier" adıyla anıldı. Aynı dönemde içme suyu sistemi baştan yenilendi ve halk için kalede akar sulu bir çeşme kuruldu. Zevk bahçesi bir bahçe labirenti, narenciye bitkileri ve top oyunu binasıyla yenilikçi bir Rönesans tesisine dönüştürüldü. Schweizerhof ise 1543'ten 1554'e kadar birkaç aşamada yeniden inşa edildi; Schweizertor 1552-1553'te yapıldı.
Viyana'da yaşayanlar için Hofburg ne anlama geliyor?
Viyana'da yaşayan Türkler için Hofburg, şehrin tarihine birkaç açıdan dokunan bir yer: 1529'daki Osmanlı kuşatmasının izleri bu yapının hikâyesinde de görülüyor. Bugün de Cumhurbaşkanı makamı ve müzelerle yaşayan bir yapı. Kaynak, Schatzkammer girişinde 1230'lu yıllara ait bir mazgal penceresinin görülebildiğini belirtiyor. 1. bölgeyi gezerken Michaelerplatz ile In der Burg meydanını birlikte dolaşmak, anlatılan farklı dönemleri tek rotada görmeyi sağlar. Ziyaret saatleri ve bilet bilgileri kaynakta yer almıyor; gitmeden önce ilgili kurumların resmî sayfalarına bakmak gerekir.
Sık sorulan sorular
Hofburg ne zaman kuruldu?
Kaynağa göre bugünkü yapı araştırması Hofburg'un başlangıcını 13. yüzyılın ikinci çeyreğine, yani 1230'lu yıllara tarihliyor. Kuruluş kale (Kastellburg) olarak Babenberg dönemi sonunda gerçekleşti.
Hofburg bugün ne için kullanılıyor?
Hofburg bugün Avusturya Federal Cumhurbaşkanı'nın makamıdır ve çok sayıda müze ile kuruma ev sahipliği yapıyor.
Hofburg'u kim yaptırdı?
Kesin olarak bilinmiyor. Kaynakta üç hükümdar akla geliyor: VI. Leopold, Savaşçı II. Friedrich ve İmparator II. Friedrich. Mimari biçim İmparator II. Friedrich'i işaret ediyor, II. Ottokar ise inşaatın ilk evresini tamamlamış olabilir.
Temsilî görsel: Pixabay
