Kara Mustafa Paşa kimdir?
Kara Mustafa Paşa, Wien Geschichte Wiki'ye göre 1634/1635 civarında Anadolu'da Merzifon yakınlarında doğdu ve 25 Aralık 1683'te Belgrad'da öldü. Küçük yaşta öksüz kaldı. Babasının arkadaşı Mehmed Köprülü, Osmanlı'nın 1656-1661 arasındaki sadrazamı, onu yetiştirdi. Köprülü ailesinin himayesi sayesinde devlet kademelerinde hızla yükseldi. Viyana'nın ortak tarihinde adı en çok anılan Osmanlı isimlerinden biridir.
Devlet kademelerinde nasıl yükseldi?
Kara Mustafa'nın kariyeri Köprülü ailesiyle iç içe ilerledi. 1658'de Erdel Prensi II. György Rákoczi'ye karşı sefere katıldı. 1660'ta Silistre valisi oldu, 1661'de vezirlik ve Diyarbakır valiliği aldı. Mehmed Köprülü'nün ölümünden sonra, oğlu ve halefi Ahmed Köprülü onu destekledi. 1663/1664 ve 1669/1670 yıllarında Ahmed Köprülü'nün vekilliğini yaptı. 1667'de Osmanlı donanmasının başına (Großadmiral) geçti, 1670'te de Osmanlı devlet şûrasına çağrıldı.
Sadrazam olarak neler yaptı?
Ahmed Köprülü 3 Kasım 1676'da ölünce, Sultan IV. Mehmed 6 Kasım 1676'da Kara Mustafa'yı sadrazam (Großwesir) atadı. Kaynağa göre bu makam hem devletin en üst yöneticisi hem de başkomutanlıktı. Görev döneminde 1678'de Polonya ile barış yapıldı, Ukrayna'da Ruslara karşı zafer kazanıldı ve 1681'de barış sağlandı.
Neden Viyana'ya sefer düzenledi?
Wien Geschichte Wiki'ye göre Osmanlı'nın maliyesi bozulmuştu. Sultan bunu düzeltmek için kendi servetinden katkı yapmak istemiyordu. Kara Mustafa bu yüzden tasarruf etmek zorunda kaldı ve yenik düşmüş rakiplerden yüksek kazanç elde etmeye yöneldi. Zengin ganimet umuduyla Habsburg Monarşisi'ne sefer planladı. Macar muhalif lider Emmerich Thököly de müttefiki oldu.
Ordu Viyana'ya hangi yolla ulaştı?
Savaş kararı 6 Ağustos 1682'de, Habsburg İmparatoru I. Leopold'a karşı alındı. Ordu 24 Eylül 1682'de İstanbul'dan yola çıktı. Edirne'de 7 Aralık 1682 ile 30 Mart 1683 arasında, Belgrad'da 3-24 Mayıs 1683'te kaldı. Haziran'da Osijek'te Thököly ile görüşüldü. 25-28 Haziran'da Székesfehérvár'da hedefin Győr yerine Viyana olması kararlaştırıldı. 7 Temmuz'da Petronell'de çatışma oldu, 11 Temmuz'da Hainburg alındı ve 14 Temmuz 1683'te Viyana kuşatması başladı.
Kuşatma nasıl bitti, Kara Mustafa'nın sonu ne oldu?
12 Eylül 1683'teki Kahlenberg Muharebesi Osmanlı ordusunu geri çekilmeye zorladı. İmparatorluk ordusu 9 Ekim'de Párkány'da kazandı, 27 Ekim'de Gran'ı aldı. Kara Mustafa önce Budin'e, sonra Belgrad'a çekildi. Orada 25 Aralık 1683'te Sultan'ın emriyle ipek ip ile boğdurularak idam edildi. Kaynak, başının derisinin 13 Ocak 1684'te Edirne'de Sultan'a gösterildiğini ve sonra gömüldüğünü, bedeninin ise Belgrad'daki türbesine gömüldüğünü aktarır.
Kafatasının Viyana'ya gelişi ve Zeughaus efsanesi nedir?
Belgrad 6 Eylül 1688'de imparatorluk ordusunca alındıktan sonra Lorraine Dükü V. Karl camiyi Cizvitlere verdi. Cizvitler, askerleri mezarı yağmalarken yakaladı. Kafatası Viyana'ya getirilip Kardinal Leopold Kollonitsch'e, o da 17 Eylül 1696 tarihli belgeye göre Viyana şehrine teslim etti. Önce Am Hof'taki Bürgerliches Zeughaus'ta saklandı, 1886'da Viyana Tarih Müzesi'ne taşındı. Kafatası etrafında 'Zeughaus'taki hayalet' efsanesi anlatılır.
Viyana'da Kara Mustafa'nın izleri nerede?
Kaynakta üç örnek var. 11. bölgede Simmeringer Hauptstraße 145'te 'Kara Mustafa Viyana Önünde 1683' adlı seramik panel bulunur. 7. bölgede Neustiftgasse 32-34'te çadırının burada durduğunu belirten bir yazıt levhası ve üzerinde atlı bir Türk figürü yer alır. Neustiftgasse 43'teki belediye konut yapısında Walter Behrens'in 'Kara Mustafa'nın Çadırı' mozaiği vardır. Simmering'de yaşayanlar için seramik yürüyüş mesafesinde olabilir.
Sık sorulan sorular
Kara Mustafa Paşa Viyana'yı ne zaman kuşattı?
Kuşatma 14 Temmuz 1683'te başladı. 12 Eylül 1683'teki Kahlenberg Muharebesi Osmanlı ordusunu geri çekilmeye zorladı.
Kara Mustafa Paşa nasıl öldü?
Wien Geschichte Wiki'ye göre Sultan'ın emriyle 25 Aralık 1683'te Belgrad'da ipek ip ile boğdurularak idam edildi.
Kara Mustafa'nın çadırı Viyana'da neredeydi?
Kaynağa göre çadırı Schmelz'de durdu. Neustiftgasse 32-34'teki yazıt levhası da çadırın orada durduğunu belirtir.
Kara Mustafa'nın kafatası nerede saklandı?
Kafatası Viyana'ya getirildi, önce Am Hof'taki Zeughaus'ta saklandı. 1886'da Viyana Tarih Müzesi'ne taşındı.
