Brunnenmarkt nerede ve neden bu adı taşıyor?
Brunnenmarkt, Viyana'nın 16. bölgesi Ottakring'de yer alan bir gıda perakende pazarıdır (Lebensmitteldetailmarkt). Adını, 18. yüzyıldan beri üzerinde kurulduğu Brunnengasse'dan alır. Brunnen Almancada çeşme demektir, yani pazarın adı kelimenin tam anlamıyla çeşme pazarı. Stadt Wien'in bilgisine göre pazar Brunnengasse'dan Yppenplatz'a kadar uzanır. Ottakring'de oturan ya da buraya alışverişe gelen biri için ad, semtin kendi tarihini de anlatıyor.
Pazar 1786'da nasıl kuruldu?
Brunnenmarkt 1786'da, Wienerwald'dan Hofburg'a su taşıyan bir hattın çeşmesinin etrafında doğdu. Wien Geschichte Wiki'ye göre pazarın kurulmasına İmparator II. Joseph izin verdi. Yani bugün gezdiğiniz sokak, iki yüzyılı aşkın süre önce bir su kaynağının çevresinde toplanan insanların ticaretiyle başladı. Bu hikâye, Viyana'daki pek çok semt pazarının neden belirli sokaklarda ve meydanlarda kurulduğunu da düşündürüyor.
Çeşme kaybolunca pazar da kayboldu mu?
Hayır. 1880'de çeşme, yeni açılan at arabalı tramvay (Pferdestraßenbahn) hattına yer açmak için kaldırıldı, ancak pazar yerinde kaldı. Adını aldığı çeşme artık yok, ama ad ve pazar yaşamaya devam etti. Bu detay, şehirlerin gelişirken nelerden vazgeçip nelerden vazgeçmediğini gösteren güzel bir örnek.
Pazarın idaresi Ottakring'in Viyana'ya katılmasıyla nasıl değişti?
Ottakring 1890'da Viyana'ya bağlandı (Eingemeindung). İki yıl sonra, Dettergasse ile Schellhammergasse'nin köşesinde pazar idaresinin (Marktamt) bir dış bürosu açıldı. Yaklaşık 1910'da bu büro kapatıldı ve Yppenplatz'da yeni yapılan bir Marktamt binasına taşındı. Bu bina, Yppenmarkt'ın toptan satış bölümüyle birlikte inşa edilmişti. Yani pazar, semt şehre katıldıktan sonra da düzenli biçimde denetlenen ve büyüyen bir kurum haline geldi.
Brunnenmarkt bugün ne kadar büyük?
Wien Geschichte Wiki, pazarı yaklaşık 160 tezgâhla Avrupa'nın en büyük sürekli sokak perakende pazarlarından biri olarak tanımlar. Stadt Wien sayfası ise yaklaşık 170 tezgâh ve 948 metre uzunluktan söz eder ve burayı Avrupa'nın en uzun sürekli sokak perakende pazarı olarak anar. İki kaynaktaki tezgâh sayısı biraz farklı, bu yüzden kesin bir rakam yerine 160 ile 170 arası demek daha doğru. 2009'da eski Yppenmarkt, Brunnenmarkt ile birleşti. 2010'da altyapı ve yeni oluşturulan, aynı seviyedeki yaya bölgesi için gereken yenileme çalışmaları tamamlandı.
Brunnenmarkt'a ne zaman gidilir?
Stadt Wien'e göre satış tezgâhları azami olarak hafta içi Pazartesi'den Cuma'ya 06:00-21:00, Cumartesi 06:00-18:00 arasında açık olabilir. Restoranlar ve barlar Pazartesi-Cumartesi 06:00-23:00, Pazar ve resmî tatillerde 09:00-17:00 arasında açık olabilir. Tüm tezgâh ve işletmelerin Salı-Cuma günleri 15:00-18:00 arasında açık olması zorunludur. Çiçekçiler Sevgililer Günü, Anneler Günü ve Allerheiligen'de Pazar veya tatil günü 09:00-19:00 arasında açık olabilir. Bunlar azami saatlerdir, tek tek tezgâhlar daha erken kapanabilir.
Viyana'da yaşayanlar için bu ne anlama geliyor?
Ottakring'de ya da yakın semtlerde yaşayanlar için Brunnenmarkt, günlük alışverişin yanında yaklaşık iki buçuk yüzyıllık bir şehir hafızasına dokunmak demek. Hafta sonu gezisi planlıyorsanız Salı-Cuma 15:00-18:00 arasında tüm işletmelerin açık olma zorunluluğunu bilmek işe yarar. Misafirinize tarihi anlatmak istiyorsanız çeşme, İmparator II. Joseph ve 1880'deki tramvay hikâyesi güzel bir başlangıç olur.
Sık sorulan sorular
Brunnenmarkt hangi bölgede?
Brunnenmarkt, Viyana'nın 16. bölgesi Ottakring'de, Brunnengasse'dan Yppenplatz'a uzanan hatta yer alır.
Brunnenmarkt ne zaman kuruldu?
Pazar 1786'da, Wienerwald'dan Hofburg'a su taşıyan hattın bir çeşmesi çevresinde kuruldu. Kuruluşuna İmparator II. Joseph izin verdi.
Brunnenmarkt hangi saatlerde açık?
Tezgâhlar azami olarak hafta içi 06:00-21:00, Cumartesi 06:00-18:00 arasında açık olabilir. Tüm işletmelerin Salı-Cuma 15:00-18:00 arasında açık olması zorunludur.
Brunnenmarkt kaç tezgâhtan oluşuyor?
Wien Geschichte Wiki yaklaşık 160, Stadt Wien sayfası yaklaşık 170 tezgâh diyor. İki kaynak arasında küçük bir fark var.
Ek kaynaklar: Stadt Wien
Temsilî görsel: Pixabay
